Tổng hợp từ A đến Z về sập thờ bằng gỗ

Tâm Điểm 24h 1 tháng trước 17 lượt xem

    Sập thờ bằng gỗ được các nghệ nhân làng nghề truyền thống thiết kế với mẫu mã cầu kỳ, phong phú và đa dạng. Vậy nó có nguồn gốc ra sao? Ý nghĩa như thế nào trong thờ cúng? Cách phân biệt sập thờ với một số phụ kiện đồ thờ khác? Mua sập thờ bằng gỗ chất lượng, uy tín ở đâu? Hãy tham khảo ngay bài viết sau đây để có câu trả lời chi tiết nhất.

    Nguồn gốc, đặc điểm của sập thờ đời đầu

    Thế kỷ XVII

    Sập thờ điển hình có kích thước to ngang sập thờ hiện tại. Nó được làm vào đời Chính Hòa (1680 – 1705). Đầu tiên, sập thờ được làm bằng chất liệu đá, được trưng bày ở điện thờ chính đền vua Đinh (Hoa Lư – Ninh Bình). Để tạo thế uy nghi cho sập, người ta đã tạc thêm hai con Rồng bó hai bên. Chiếc sập này được gọi là vân sàng hay long sàng. Trên mặt là một con Rồng khá lớn, trung tâm là đầu và thân uốn vòng quanh.

    Rồng được bố cục chặt chẽ, có phần theo quy phạm. Tuy nhiên, nhiều khi nó lại không tuân thủ những quy định. Cụ thể là các móng chân lúc thì mang dáng móng chim ưng, lúc lại như bàn tay người, thậm chí có chân tới 6 ngón. Con Rồng này là biểu trưng cho nguồn nước phồn thực. Kết hợp với nó là đường diềm rất đẹp, bốn phía được chạm nổi những biểu tượng liên quan tới nước như đôi Rồng chầu cụm vân xoắn ốc tỏa đao mác, hình cá, tôm, chuột, nước, thiên nga…

    Mặt đứng của sập thờ được bố trí một đường diềm. Mặt sau của thân sập chỉ chạm nổi một hàng hoa chanh bốn cánh đơn. Sập đền vua Đinh có phần thân thấp hơn phần đế. Phần dưới được mở rộng bằng một mặt cong hình lợi chậu. Ở mặt trước, hình chạm khắc chủ yếu là vân xoắn và đao mác. Mặt sau cũng biểu hiện hình chân quỳ dạ cá song phần bụng nông và trang trí nhiều.

    Thế kỷ XVIII, XIX

    Khoảng thế kỷ XVIII, ở trước nghi môn ngoại đền Đinh có một chiếc sập tương tự. Trên mặt chạm Rồng, phần thân cũng được bổ ô trang trí các linh vật. Bốn mặt phần đế kết cấu kiểu chân quỷ dạ cá, bốn góc là bốn thao thiết, chính giữa là một Hổ phù rất dữ tợn. Vào thế kỷ XIX, để cân xứng với đền vua Đinh thì ở đền vua Lê cũng làm sập đá ở hai vị trí tương tự. Tuy nhiên, những sập này thấp và giá trị nghệ thuật không cao.

    Thế kỷ XIX đầu XX, ở nhiều di tích trên đất Bắc có sập đá, nó được làm để phục vụ cho tế lễ. Cũng vào giai đoạn này, tại các phủ, điện lớn như Phủ Giầy – Nam Định, để thay thế cho những bệ tượng hay để đặt được nhiều đồ thờ tế lễ lên trên cùng một mặt bằng tại cung cấm, người ta đã làm những sập thờ bằng gỗ cao thấp không nhất định.

    Thông thường những chiếc sập thờ này được sơn son thếp vàng. Đề tài chính là tứ linh, hổ phù, thao thiết cùng hoa lá cách điệu và biểu tượng tự nhiên…Sập thờ bằng gỗ được coi là vật dụng của Thần. Bên cạnh đó, nó cũng mang ý nghĩa đề cao, hợp với ý thức tôn sùng của người đương thời.

    Sập thờ bằng gỗ

    Sập thờ thường được tạo nên từ các loại gỗ như mít, gụ, lim, dổi…

    Phân loại sập 

    Hiện nay, có rất nhiều loại sập với nhiều cách phân loại khác nhau:

    1. Theo chất liệu gỗ: Sập gỗ gụ, gỗ trắc, gỗ hương, sập gỗ lim, sập gỗ sưa…
    2. Theo thời gian: Sập cổ, sập mới và sập giả cổ.
    3. Nơi sản xuất: Sập Đồng Kỵ, Cát Đằng, sập La Xuyên, Hải Minh…
    4. Theo công dụng: Sập thờ, sập miểng, sập chân quỳ. Cụ thể như sau:

    Sập thờ bằng gỗ

    • Sập thờ bằng gỗ dùng để đồ thờ.
    • Sập thờ bằng gỗ được trạm khắc tinh xảo, mẫu mã đa dạng với nhiều điển tích khác nhau như Long Ly Quy Phụng, Tứ quý, Ngũ phúc, Mai hóa long, Trúc hóa…
    • Loại sản phẩm này thường được đóng bằng gỗ dổi, vàng tâm, gỗ mít, hương…
    • Tùy theo điều kiện kinh tế có thể mua sắm đồ có sẵn trên thị trường hoặc hàng đặt thiết kế đồng nhất với bộ đồ thờ cúng theo kích thước, không gian thực tế của phòng thờ, nhà thờ…
    • Giá bán của sập thờ trên thị trường cũng đa dạng. Có thể từ vài trăm nghìn đến hàng trăm triệu đồng đối với những loại sập được làm bằng gỗ quý, trạm khắc tinh xảo và được thếp bằng vàng thật.

    Sập miểng/Phản hay ván ngựa

    • Sập miểng hay còn được gọi là bộ phản. Người miền Nam gọi nó là bộ ván ngựa, bộ ngựa.
    • Đây là một loại sập được thiết kế rất đơn giản. Chủ yếu là 2, 3 hay 4 tấm gỗ ghép lại với nhau và được đặt trên hai chiếc kệ (chiếc ngựa).
    • Sập miểng được sử dụng để ngồi tiếp khách, ngủ, ăn cơm…Nó rất tiện dụng trong sinh hoạt hàng ngày của các gia đình sống ở nông thôn, miền núi.
    • Sập miểng ban đầu được đóng đơn giản cho thợ nằm ngủ, sinh hoạt khi thi công dựng nhà cửa. Sau khi xây dựng xong, chủ nhà vẫn đẻ lại dùng cho sinh hoạt. Đồng thời, dự phòng gỗ cho việc thay thế, bổ sung cho những bộ phận của ngôi nhà bị hư hỏng sau này.
    • Gỗ để đóng sập miểng đa dạng về chủng loại. Đó có thể là gỗ xoan, gỗ tạp hay các loại gỗ quý như Trắc, Lim, Sưa, Thủy Tùng…Những năm gần đây, gỗ quý càng trở nên khan hiếm và đắt đỏ. Sập miểng được coi như tài sản cất trữ có giá trị trong các gia đình. Những chiếc sập miểng được đóng bằng gỗ có khổ lớn (gỗ có tuổi thọ hàng trăm năm) và bằng gỗ quý thì lại càng có giá trị hơn. Sản phẩm tạo ra từ những loại gỗ này được các thường gia Trung Quốc săn lùng, trả giá hàng chục tỷ đồng.
    • Sập miểng được đóng với nhiều kích thước khác nhau nhưng phổ biến là 1.6m x 2.0m.

    Sập chân quỳ/Sập gụ

    • Sập chân quỳ hay còn được gọi chung là sập gụ.
    • Đây là một loại sập được các nghệ nhân đóng cách điệu. Bốn chân giống “Chân Quỳ” các con vật, loài cây là biểu trưng của sức mạnh, an lành, hạnh phúc, phú quý như Long, Ly, Quy, Phụng, Tùng, Cúc, Trúc, Mai, Sen…
    • Sập chân quỳ được đóng phổ biến với kích thước mặt (chải chiếu, chải đệm) là 1.6m x 2.0m. Đi kèm trên mặt sập là một chiếc “Văn kỷ” giống như cái bàn nhỏ, chân thấp. Kích thước chiều ngang 60cm và dài 80cm để ngồi bệt uống trà và đàm đạo, đánh cờ…
    • Sập chân quỳ thường được các gia đình Việt Nam kê trang trọng trong phòng khách. Nó được dùng để ăn cỗ, uống trà đàm đạo thơ văn, nghỉ ngơi…
    • Sản phẩm thường được đóng bằng loại gỗ không có hại cho sức khỏe như Gụ. Hơn nữa, nó còn được đóng bằng một số loại gỗ có tác dụng chữa bệnh, giúp con người đỡ mệt mỏi, thư giãn như gỗ Sưa, Trắc…Tuy nhiên, gỗ Gụ vẫn được sử dụng phổ biến hơn cả. Bởi lẽ, gỗ Gụ có giá thành hợp lý, độ bền cao, không bị cong vênh, mối mọt. Khi dùng lâu gỗ sẽ xuống màu và bóng như sừng. Nếu được tô điểm thêm khảm ốc thì sản phẩm sẽ trở nên đẹp mắt, sang trọng hơn.
    • Mặt sập chân quỳ thường được ghép bằng 3 tấm gỗ và được gọi tắt là “Sập ba lá”. Số ít được đóng bằng 2 tấm gỗ được gọi là “Sập 2 lá”. Thông thường, “Sập hai lá” đắt hơn “Sập ba lá”. Gần đây, một số loại gỗ nhập khẩu từ Nam Phi có đường kính lớn có thể làm “Sập một lá”.

    Sập thờ bằng gỗ

    Sập thờ bằng gỗ được trạm khắc tinh xảo, mẫu mã đa dạng

    Ý nghĩa của sập thờ bằng gỗ

    Ngày nay, người ta thường sử dụng sập thờ bằng gỗ tứ linh. Tứ linh có nghĩa là bốn loài vật “Long, Ly, Quy, Phụng”. Những linh vật này đều có sức mạnh phi thường tượng trưng cho trời đất. Tứ linh bắt nguồn từ 4 linh thần là Thanh Long, Bạch Hổ, Huyền Vũ, Chu Tước. Chúng được tạo nên từ 4 phương trời đại diện cho 4 yếu tố chính trong trời đất là đát, nước, lửa và gió.

    Hình ảnh tứ linh có trong văn hóa của nhiều nước Phương Đông nhất là những nước ảnh hưởng từ nền văn hóa Trung Hoa trong đó có Việt Nam. Hình ảnh tứ linh được được sử dụng phổ biến tại những không gian cổ kính, linh thiêng như đền, đình, chùa, miếu, phủ hay nhà thờ họ…Tứ linh là biểu tượng của sự giàu sang và quyền lực, đại diện cho hoàng tộc ngày xưa.

    Sập thờ bằng gỗ tứ linh là mẫu sập thờ cao quý. Nó được khắc len 4 con vật là biểu tượng của phong thủy, may mắn. Đây cũng là đại diện cho mặt tinh thần của con người trong cuộc sống. Sập thờ bằng gỗ tứ linh có ý nghĩa tăng cường cát khí, chống lại hung khí, tránh vận hạn và tăng cường tài lộc. Vì vậy, sập thờ bằng gỗ tứ linh được các gia đình Việt rất ưa chuộng.

    Cách bày trí sập thờ bằng gỗ và lưu ý

    Sập thờ bằng gỗ thường để đồ cúng như bát đĩa, đèn, nến, hoa quả, bánh kẹo…trong mỗi dịp giỗ, lễ Tết. Đối với những gia đình khá giả, sập thờ thường được sơn son thếp vàng. Riêng chiếc ngai hay tay ngai đều mang hình đầu Rồng. Rồng đứng đầu Tứ linh, được dùng trang hoàng cho đồ tự khí. Kê bên trong có một số thứ đồ để đặt trầu, chén rượu, ly nước, đĩa hoa quả trong những khi cúng giỗ. Lớp bàn thờ bên trong được ngăn với lớp bên ngoài bằng một bức “Y môn”.

    Một số lưu ý khi bày trí sập thờ bằng gỗ

    • Đặt sập thờ theo đúng hướng nhà dựa vào cung mệnh của gia chủ. Nếu gia chủ mệnh Đông tứ trạch thì bố trí sập thờ theo hướng Khảm (Bắc), Tốn )(Đông Nam), Chấn (Đông) và Ly (Nam). Nếu gia chủ mệnh Tây tứ trạch thì bố trí sập thờ bằng gỗ theo hướng Đoài (Tây), Càn (Tây Bắc), Cấn (Đông Bắc) và Khôn (Tây Nam).
    • Không đặt sập thờ ngay lối đi lại hay cạnh nhà vệ sinh, nhà tắm. Theo quan niệm của người xưa, tắm rửa là việc trút bỏ ô uế. Do đó, khi  đặt sập thờ gần nhà vệ sinh, nhà tắm sẽ làm mất đi sự tôn kính của gia chủ đối với người đã khuất, làm ô uế không gian tôn nghiêm của nơi thờ cúng.
    • Không đặt sập thờ gần cửa sổ hay nơi có ánh nắng trực tiếp chiếu vào. Nếu đặt sập thờ gần cửa sổ thì phải có rèm che lại.

    Sap Tho Bang Go 6

    Sập thờ bằng gỗ Tứ linh được người Việt ưa chuộng

    Mua sập thờ bằng gỗ ở đâu?

    Nếu bạn đang băn khoăn tìm kiếm địa chỉ uy tín mua sập thờ bằng gỗ thì làng nghề Cát Đằng là một địa chỉ mà bạn không thể bỏ qua.

    Cát Đằng chuyên cung cấp các sản phẩm đồ thờ bằng gỗ:

    1. Bàn thờ
    2. Câu đối
    3. Cửa võng
    4. Cuốn thư
    5. Động Sơn Trang
    6. Giá chiêng
    7. Giá chuông
    8. Giá trống
    9. Hạc thờ
    10. Hoành phi – Đại tự
    11. Khám thờ
    12. Kiệu thờ
    13. Ngai – Ỷ thờ
    14. Ngựa thờ
    15. Phụ kiện đồ thờ (Sập thờ bằng gỗ, trống gỗ, tượng Phật).

    Bên cạnh đó, làng nghề Cát Đằng còn cung cấp sản phẩm: Đồ phong thủy, đồ đồng, đá mỹ nghệ, đồ Công giáo.

    Đến với Cát Đằng bạn sẽ được:

    • Tư vấn để bạn hiểu rõ hơn về sản phẩm: Tư vấn tổng thể; Không gian thờ cúng; Sửa chữa đồ gỗ, đồ đồng; Sửa chữa đồ thờ; Thiết kế đình chùa; Thiết kế nhà thờ; Thiết kế phòng thờ; Tôn tạo nhà thờ và Tôn tạo đình chùa.
    • Sở hữu những sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống 100%.
    • Sở hữu những sản phẩm thủ công mỹ nghệ chất lượng tốt nhất với nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, chính hiệu từ làng nghề Cát Đằng – Yên Tiến – Ý Yên – Nam Định.
    • Hoàn tiền 100% nếu sản phẩm bán ra không đảm bảo chất lượng và không đúng nguồn gốc.
    • Sở hữu sản phẩm thủ công mỹ nghệ có giá tốt hơn giá thị trường.

    Thờ cúng tổ tiên là nét đẹp truyền thống của người Việt Nam. Trong mỗi gia đình, vật phẩm không thể thiếu được chính là bàn thờ tổ tiên. Nhiều gia đình còn sắm và trưng bày thêm sập thờ bằng gỗ. Sự hiện diện của sập thờ giúp cho không gian thờ cúng trở nên trang trọng và linh thiêng hơn rất nhiều./.

     
     

    Từ khóa:

    Tin khác:

    - vcxdaCVbzxnc

    - Tranh phù điêu - Làng nghề Cát Đằng tổng hợp chi tiết

    0 Bình luận đánh giá

    Chọn đánh giá của bạn
    Mã xác nhận

    Tin mới